Kto musi brać udział w sprawie o zasiedzenie nieruchomości?
Postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości toczy się w trybie nieprocesowym, w związku z czym brak jest klasycznego podziału na powoda i pozwanego. W postępowaniu mamy uczestników postępowania, których interesy mogą być zbieżne, zupełnie niezależne lub sprzeczne.
Przepisy Kodeksy postępowania cywilnego odróżniają uczestnika od osoby zainteresowanej postępowaniem. Zgodnie z art. 510 §1 k.p.c.
Zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania, może on wziąć udział w każdym stanie sprawy aż do zakończenia postępowania w drugiej instancji. Jeżeli weźmie udział, staje się uczestnikiem. Na odmowę dopuszczenia do wzięcia udziału w sprawie przysługuje zażalenie.
Przepisy kodeksu postępowania cywilnego odróżniają uczestnika postępowania od osoby zainteresowanej postępowaniem. Zainteresowanym w sprawie o zasiedzenie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania zarówno ten, kto w wyniku postępowania ma interes bezpośredni, jak również interes pośredni. Osoba zainteresowana staję się uczestnikiem postępowania, jeżeli weźmie w nim udział. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego sygn. akt: III CZ 18/26 Sąd powinien niezwłocznie wezwać zainteresowanego do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, jeżeli z treści żądania będącego przedmiotem postępowania, czy też z powołanych w sprawie okoliczności wynika, że zainteresowany jego wynikiem, w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c., nie bierze udziału w tym postępowaniu w charakterze jego uczestnika. Szczególnie istotne jest to, aby wezwanie do udziału w sprawie nastąpiło na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji, gdyż wezwanie dopiero na etapie postępowania apelacyjnego nie powoduje wprawdzie nieważności postępowania pierwszoinstancyjnego, ale może stanowić podstawę skutecznego zarzutu pozbawienia prawa do zaskarżenia orzeczenia, uzasadniającego uchylenie zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania.
Prawny właściciel nieruchomości
Osobą najbardziej zainteresowaną wynikiem postępowania jest właściciel nieruchomości, gdyż to jemu grozi utrata własności nieruchomości. Prawny właściciel nieruchomości zostaje zawiadomiony przez Sąd o toczącym się postępowaniu o zasiedzenie nieruchomości. Sąd najczęściej wzywa wnioskodawcę do wskazania prawnego właściciela lub jego następców. Wskazanie właściciela może okazać się trudne – jako że nie interesował się nieruchomością od dziesięcioleci, a jego dane zawarte w wypisie z rejestru gruntów, czy księgi wieczystej mogą być już nieaktualne.
Inni współwłaściciele, najemcy i dzierżawcy
Osoba, która występuje z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości zobowiązana jest wskazać wszystkie inne osoby zainteresowane wynikiem postępowania. Do osób pośrednio zainteresowanych w tej sprawie należą m.in. osoby, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe np. służebność, użytkowanie lub inne prawo obligacyjne np. dzierżawa na nieruchomości będącej przedmiotem zasiedzenia, a także posiadacze gruntu sąsiedniego, którzy roszczą sobie prawo do przygranicznych pasów nieruchomości będącej przedmiotem zasiedzenia. Osoby zainteresowane, które posiadają interes prawny mają status uczestników postępowania i mogą aktywnie działać, popierając złożony wniosek o zasiedzenie lub zwalczając go wskazując dowody na poparcie swojego stanowiska.
Wniosek o zasiedzenie nieruchomości
Wniosek o zasiedzenie nieruchomości powinien złożyć posiadacz samoistny. Wspomnianym posiadaczem samoistnym jest osoba, która faktycznie włada daną nieruchomością, tak jakby była jej właścicielem. Aby nabyć nieruchomość przez zasiedzenie zgodnie z art. 172 k.c. posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od 20 lat jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. Jeśli posiadacz samoistny uzyskał posiadanie we wspomnianej złej wierze nabywa własność nieruchomości po upływie 30 lat.
Wspólność majątkowa małżeńska w kontekście zasiedzenia.
Sytuacja, gdy nieruchomość została zasiedziana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim objętym ustawową wspólnością majątkową, ale wniosek o zasiedzenie złożył tylko jeden z małżonków jest kwestią, w której przez lata występowały rozbieżności w orzecznictwie, co do tego czy sąd może orzec zasiedzenie na rzecz majątku wspólnego, mimo, że wniosek dotyczył tylko jednego z małżonków.
Zgodnie z Uchwałą Sądu Najwyższego Stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości może nastąpić tylko na rzecz osoby wskazanej przez wnioskodawcę lub innego uczestnika postępowania także wtedy, gdy z ich twierdzeń oraz ustaleń sądu wynika, że na skutek zasiedzenia nieruchomość weszła do majątku wspólnego wnioskodawcy oraz jego małżonka, którego wniosek nie dotyczył. W takiej sytuacji sąd powinien jednak zwrócić uwagę uczestników na ewentualną potrzebę zmiany wniosku. Uchwała chroni przed sytuacją, w której sąd samodzielnie mógłby rozszerzyć zakres orzeczenia poza żądanie zawarte we wniosku.
