Zarówno zniesławienie (art. 212 k.k.), jak i zniewaga (art. 216 k.k.), to przestępstwa godzące w cześć człowieka. Przestępstwa te często idą ze sobą „w parze”. Czym jednak różni się zniesławienie od zniewagi i kiedy możemy mówić o przestępstwie?
🔷 Zniesławienie – art. 212 Kodeksu karnego.
Zniesławienie polega na pomówieniu, czyli przypisaniu innej osobie postępowania, które może:
- poniżyć ją w opinii publicznej, albo
- narazić ją na utratę zaufania potrzebnego dla pełnienia danej funkcji, wykonywania zawodu lub prowadzenia konkretnej działalności.
Przykład: publiczne oskarżenie kogoś o przyjmowanie łapówek, nieuczciwość czy brak kompetencji.
Zniesławienie może zostać popełnione w formie ustnej lub pisemnej, jednak najczęściej popełniane jest dziś w internecie – na portalach społecznościowych (np. Facebook, Instagram, X, TikTok) oraz za pośrednictwem komunikatorów internetowych (Messenger, WhatsApp).
🔹 Kara:
Przestępstwo zniesławienia obwarowane jest sankcją grzywny bądź ograniczenia wolności.
UWAGA: jeżeli pomówienie nastąpiło za pomocą środków masowego przekazu (np. w telewizji czy w internecie) – sprawca może podlegać karze pozbawienia wolności do 1 roku.
Kiedy nie dojdzie do popełnienia przestępstwa zniesławienia?
- jeżeli zarzut uczyniony został niepublicznie i jest prawdziwy.
- jeżeli zarzut uczyniony został publicznie i jest zgodny z prawdą i dodatkowo:
- dotyczy postępowania osoby pełniącej funkcję publiczną albo
- służy obronie społecznie uzasadnionego interesu.
–> Wyłączenie przestępstwa zniesławienia nie wyłącza odpowiedzialności sprawcy za zniewagę ze względu na formę podniesienia lub rozgłoszenia zarzutu.
🔷 Zniewaga – art. 216 Kodeksu karnego.
Zniewaga, to najprościej mówiąc, obrażanie drugiej osoby – przez słowa, gesty lub inne zachowania, które naruszają jej godność osobistą.
Przykład: kierowanie do określonej osoby wyzwisk, obelg, obraźliwych wiadomości.
Zniewaga może nastąpić:
- bezpośrednio (w twarz),
- publicznie,
- w nieobecności osoby znieważanej, ale z zamiarem by zniewaga ta do niej dotarła.
💡 W odróżnieniu od zniesławienia, nie chodzi tu o przypisywanie komuś konkretnych czynów, lecz o sam w sobie obraźliwy charakter wypowiedzi czy zachowania wobec znieważanej osoby.
🔹 Kara:
Przestępstwo zniewagi obwarowane jest sankcją grzywny bądź ograniczenia wolności.
UWAGA: jeżeli do znieważenia doszło za pomocą środków masowego przekazu (np. w internecie) – sprawca może podlegać karze pozbawienia wolności do 1 roku.
🔔 Szczególne przypadki:
- Gdy ofiarą zniewagi jest funkcjonariusz publiczny (np. policjant, urzędnik), sprawa jest ścigana z urzędu.
- Sąd może odstąpić od wymierzenia kary, jeśli zniewaga była odpowiedzią na wyzywające zachowanie pokrzywdzonego lub znieważenie wzajemne.
Oskarżenie prywatne – co to znaczy?
Zarówno w przypadku zniesławienia, jak i zniewagi, ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego. Ściganie tych przestępstw, co do zasady, nie jest wszczynane z urzędu – Oznacza to, że policja czy prokuratura nie zajmą się sprawą bez uprzedniego złożenia prywatnego aktu oskarżenia przez osobę poszkodowaną.
Naruszenie dóbr osobistych?
Naruszenie naszej godności to także naruszenie naszych dóbr osobistych (godność, wizerunek, dobre imię), które są chronione na gruncie prawa cywilnego. W takiej sytuacji od sprawcy naruszenia można dochodzić zadośćuczynienia przed sądem cywilnym, niezależnie od sprawy karnej.
Jeśli uważasz, że jesteś ofiarą zniesławienia lub zniewagi, skontaktuj się z naszą kancelarią. Dokładnie przeanalizujemy sytuację i zaproponujemy najskuteczniejsze działania prawne w celu ochrony Twoich praw i dochodzenia należnych roszczeń.
autor: Beniamin Golka
zatwierdził: Adwokat Piotr Bańczyk
