Wyłudzenie towaru a VAT – czy przedsiębiorca musi zapłacić podatek? Przełomowy wyrok NSA (I FSK 1641/23)
Wyłudzenie towaru a VAT to problem, z którym mierzy się coraz więcej przedsiębiorców. Profesjonalne oszustwa gospodarcze, polegające na podszywaniu się pod kontrahentów, powodują nie tylko utratę towaru, ale również ryzyko sporu z organami podatkowymi. Powstaje zasadnicze pytanie: czy trzeba zapłacić VAT od wyłudzonego towaru?
Odpowiedzi udzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 maja 2026 r., sygn. I FSK 1641/23, który może mieć istotne znaczenie dla wszystkich przedsiębiorców prowadzących sprzedaż towarów.
Wyłudzenie towaru przez fałszywego kontrahenta – na czym polega problem?
Coraz częściej dochodzi do sytuacji, w których oszuści podszywają się pod znanych kontrahentów, wykorzystując sfałszowaną korespondencję e-mail, fałszywe dane przewoźników lub przejęte skrzynki pocztowe.
Przedsiębiorca, przekonany o legalności transakcji, wydaje towar. Dopiero później okazuje się, że padł ofiarą przestępstwa.
Poza stratą finansową pojawia się kolejne ryzyko – czy urząd skarbowy może żądać zapłaty podatku VAT od wyłudzonego towaru?
Wyrok NSA – brak dostawy oznacza brak VAT
W sprawie zakończonej wyrokiem NSA z 7 maja 2026 r. (I FSK 1641/23) organ podatkowy twierdził, że skoro przedsiębiorca wydał towar, doszło do dostawy towarów, a więc powstał obowiązek podatkowy w VAT.
Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z takim stanowiskiem.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podlega wyłącznie odpłatna dostawa towarów, rozumiana jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel.
Jeżeli przedsiębiorca został wprowadzony w błąd przez oszusta, nie można przyjąć, że świadomie przeniósł takie prawo na sprawcę przestępstwa.
W konsekwencji wyłudzenie towaru nie oznacza automatycznie powstania obowiązku zapłaty podatku VAT.
Czy zawsze nie trzeba płacić VAT od wyłudzonego towaru?
Nie.
Wyrok NSA nie oznacza, że każda utrata towaru zwalnia z obowiązku podatkowego.
Znaczenie mają przede wszystkim:
- okoliczności oszustwa,
- sposób działania sprawców,
- dochowanie należytej staranności przez przedsiębiorcę,
- dokumentacja handlowa,
- zgromadzony materiał dowodowy,
- postępowanie karne prowadzone przeciwko sprawcom.
Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Dlaczego wyrok NSA jest przełomowy?
Wyrok ma ogromne znaczenie dla przedsiębiorców.
Jeszcze do niedawna zdarzały się sytuacje, w których przedsiębiorca:
- utracił towar,
- nie otrzymał zapłaty,
- a mimo to organy podatkowe domagały się zapłaty podatku VAT.
NSA wyraźnie wskazał, że samo fizyczne wydanie towaru nie oznacza jeszcze dokonania dostawy w rozumieniu ustawy o VAT.
To ważna wskazówka dla organów podatkowych oraz przedsiębiorców prowadzących działalność handlową.
Co zrobić po wyłudzeniu towaru?
Jeżeli doszło do wyłudzenia, warto jak najszybciej:
- zabezpieczyć całą korespondencję z kontrahentem,
- zgromadzić dokumenty przewozowe, transportowe, handlowe,
- przeanalizować rozliczenia podatku VAT i skutki podatkowe zdarzenia,
- skonsultować sprawę z profesjonalnym pełnomocnikiem przed złożeniem deklaracji lub korekty VAT,
- zawiadomić Policję lub prokuraturę,
Im wcześniej zostaną zabezpieczone dowody, tym większa szansa na skuteczną obronę przed nieuzasadnionymi roszczeniami organów podatkowych.
Pomoc prawna dla przedsiębiorców
Nasza kancelaria reprezentuje przedsiębiorców w sporach z organami podatkowymi oraz przed sądami administracyjnymi.
Jeżeli Twoja firma padła ofiarą oszustwa gospodarczego, wyłudzenia towaru, podszycia się pod kontrahenta lub organ podatkowy kwestionuje rozliczenie VAT, skontaktuj się z nami. Przeanalizujemy sprawę, ocenimy ryzyko podatkowe i przygotujemy skuteczną strategię działania.
Najważniejsze informacje
- Wyrok NSA: 7 maja 2026 r.
- Sygnatura: I FSK 1641/23
Kluczowa teza: brak dostawy towarów w rozumieniu ustawy o VAT oznacza brak obowiązku zapłaty podatku VAT.
