Wygrana przed WSA w Gliwicach w sprawie umorzenia składek ZUS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę Klienta naszej Kancelarii w sprawie dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. ZUS nie zbadał przesłanek, na które Skarżący wyraźnie powoływał się w toku postępowania, i nie przeprowadził w tym zakresie niezbędnego postępowania dowodowego.
Przesłanki umorzenia należności z tytułu składek.
Zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie ich płatnikami mogą zostać umorzone w uzasadnionych przypadkach, mimo braku całkowitej nieściągalności. Szczegółowe kryteria oceny określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia ZUS może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ zapłata wywołałaby zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Rozporządzenie wymienia w szczególności trzy grupy okoliczności:
- zapłata pozbawiłaby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
- straty powstałe wskutek klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia sprawiłyby, że zapłata mogłaby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
- przewlekła choroba zobowiązanego albo konieczność opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia go możliwości uzyskania dochodu pozwalającego na zapłatę należności.
Katalog ten ma charakter przykładowy. Organ powinien zatem ocenić całość rzeczywistej sytuacji zobowiązanego, a nie ograniczać postępowania wyłącznie do jednej przesłanki albo do pobieżnej analizy przedstawionych dokumentów.
ZUS pominął argumenty i dowody wskazywane przez Skarżącego.
W sprawie prowadzonej przez Kancelarię Skarżący literalnie wskazywał, że zachodzą również okoliczności wymienione w § 3 rozporządzenia, które mogą uzasadniać umorzenie należności. Organ nie odniósł się jednak należycie do tych twierdzeń i nie przeprowadził postępowania dowodowego koniecznego do ustalenia sytuacji majątkowej, rodzinnej i życiowej Klienta.
Takie zaniechanie ma znaczenie dla legalności decyzji. Z art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika obowiązek podjęcia przez organ wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Z kolei art. 80 k.p.a. wymaga oceny sprawy na podstawie całego zgromadzonego materiału, a art. 107 § 3 k.p.a. nakazuje należycie uzasadnić rozstrzygnięcie.
Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności.
Decyzja o umorzeniu składek ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że samo stwierdzenie występowania określonych trudności nie prowadzi automatycznie do umorzenia zadłużenia. ZUS zachowuje możliwość wyboru rozstrzygnięcia, ale dopiero po prawidłowym ustaleniu wszystkich istotnych faktów i rozważeniu ich w granicach prawa.
Uznanie administracyjne nie zwalnia organu z obowiązku przeprowadzenia rzetelnego postępowania. Pominięcie podnoszonych okoliczności, brak wymaganych ustaleń albo lakoniczne uzasadnienie mogą prowadzić do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny. Kontrola sądu obejmuje bowiem nie tylko wskazaną podstawę prawną, lecz także sposób zgromadzenia i oceny materiału dowodowego.
Znaczenie korzystnego wyroku WSA w Gliwicach.
WSA w Gliwicach podzielił zarzuty przedstawione w skardze i zakwestionował sposób rozpoznania sprawy przez ZUS. Korzystny wyrok nie oznacza jeszcze automatycznego umorzenia należności. Organ powinien jednak ponownie rozpoznać sprawę, uwzględnić ocenę prawną Sądu oraz rzeczywiście zbadać przesłanki wskazywane przez Klienta.
Sprawa pokazuje, że decyzja odmowna ZUS nie zawsze kończy postępowanie. Jeżeli organ pominął istotne twierdzenia, nie zgromadził koniecznych dowodów albo nie wyjaśnił, dlaczego określone okoliczności nie uzasadniają zastosowania ulgi, decyzja może zostać poddana kontroli sądu administracyjnego. Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny, a zakres potrzebnych dowodów zależy od sytuacji osoby zobowiązanej.
