Odszkodowanie za pogryzienie przez psa – jak je uzyskać?

Odszkodowanie i zadośćuczynienie za pogryzienie przez psa – co przysługuje poszkodowanemu?

Pogryzienie przez psa może oznaczać znacznie więcej niż konieczność opatrzenia rany. Poszkodowani mierzą się niekiedy z długim leczeniem, bolesnymi zabiegami, bliznami, ograniczeniem sprawności, utratą dochodu, a także lękiem przed zwierzętami i innymi skutkami psychicznymi. W przypadku dzieci następstwa zdarzenia mogą utrzymywać się szczególnie długo.

Polskie prawo pozwala dochodzić świadczeń pieniężnych od osoby odpowiedzialnej za zwierzę, a jeżeli posiada ona odpowiednią polisę – również bezpośrednio od jej ubezpieczyciela.

W zależności od następstw ataku poszkodowanemu może przysługiwać odszkodowanie za pogryzienie przez psa, zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, a w poważniejszych przypadkach także renta.

Kto odpowiada za pogryzienie przez psa?

Podstawową regulacją jest art. 431 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim osoba, która zwierzę chowa albo się nim posługuje, ma obowiązek naprawić wyrządzoną przez nie szkodę – niezależnie od tego, czy zwierzę znajdowało się pod jej nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło. Od odpowiedzialności może się uwolnić, jeżeli wykaże, że ani ona, ani osoba, za którą odpowiada, nie ponoszą winy.

W praktyce oznacza to, że odpowiedzialność nie zawsze musi obciążać formalnego właściciela psa. Istotne jest ustalenie, kto faktycznie sprawował trwałą pieczę nad zwierzęciem, utrzymywał je dla własnych celów albo posługiwał się nim w chwili zdarzenia. Może to być na przykład domownik lub inna osoba faktycznie zajmująca się psem.

Art. 431 k.c. przewiduje domniemanie winy w nadzorze. To osoba chowająca zwierzę lub posługująca się nim powinna wykazać okoliczności pozwalające jej uwolnić się od odpowiedzialności.

Sam argument, że „pies nigdy wcześniej nie był agresywny” albo że „tym razem uciekł”, nie zamyka więc poszkodowanemu drogi do uzyskania świadczenia.

Jeżeli natomiast człowiek celowo kierował zachowaniem psa, na przykład poszczuł nim inną osobę, odpowiedzialność może być oceniana również na zasadach ogólnych, w tym na podstawie art. 415 k.c. Każdy przypadek wymaga zatem ustalenia, czy szkoda była skutkiem samoistnego zachowania zwierzęcia, czy działania człowieka posługującego się nim jak narzędziem.

Odszkodowanie a zadośćuczynienie – jaka jest różnica?

Pojęcia te bywają używane zamiennie, ale dotyczą dwóch różnych rodzajów następstw zdarzenia.

Odszkodowanie za pogryzienie przez psa.

Odszkodowanie służy naprawieniu szkody majątkowej, czyli strat, które można przedstawić w pieniądzu. Zgodnie z art. 444 § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikające z tego koszty.

Poszkodowany może żądać w szczególności zwrotu kosztów:

• konsultacji lekarskich, badań, zabiegów i hospitalizacji;
• leków, opatrunków, szczepień i środków medycznych;
• rehabilitacji oraz fizjoterapii;
• pomocy psychologa lub psychiatry;
• dojazdów do placówek medycznych;
• opieki sprawowanej przez osoby trzecie, także gdy pomoc nie była świadczona odpłatnie;
• leczenia blizn i zabiegów z zakresu chirurgii plastycznej, jeśli pozostają uzasadnione następstwami pogryzienia;
• naprawy albo zakupu rzeczy zniszczonych podczas ataku, np. odzieży, okularów lub telefonu.

Odszkodowanie może obejmować również utracony zarobek, jeżeli wskutek obrażeń poszkodowany nie mógł pracować albo prowadzić działalności gospodarczej. Trzeba wówczas wykazać nie tylko okres niezdolności do pracy, lecz także wysokość dochodu, który z odpowiednim prawdopodobieństwem zostałby uzyskany, gdyby nie doszło do zdarzenia.

Nie zawsze trzeba czekać do zakończenia leczenia. Art. 444 § 1 k.c. pozwala żądać, aby osoba odpowiedzialna wyłożyła z góry sumę potrzebną na koszty leczenia.

Zadośćuczynienie za pogryzienie przez psa.

Zadośćuczynienie, o którym mowa w art. 445 § 1 k.c., ma rekompensować krzywdę, czyli niemajątkowe następstwa pogryzienia. Obejmuje ono zarówno cierpienia fizyczne, jak i psychiczne.

Przy ustalaniu odpowiedniej kwoty znaczenie mogą mieć między innymi:

• rodzaj, rozległość i umiejscowienie obrażeń;
• natężenie i czas trwania bólu;
• długość leczenia i liczba zabiegów;
• trwałość blizn, oszpecenie lub ograniczenie sprawności;
• wiek poszkodowanego;
• lęk przed psami, zaburzenia snu, poczucie zagrożenia lub zespół stresu pourazowego;
• konieczność rezygnacji z aktywności, sportu albo życia towarzyskiego;
• wpływ zdarzenia na naukę, pracę i codzienne funkcjonowanie;
• rokowania na przyszłość.

Nie istnieje urzędowy „cennik” zadośćuczynienia za pogryzienie przez psa. Kwota powinna być ustalana indywidualnie i przedstawiać realną, odczuwalną wartość ekonomiczną. Dwie podobnie wyglądające rany mogą prowadzić do zupełnie innych następstw – szczególnie wtedy, gdy u jednej osoby pozostaje niewielka blizna, a u innej dochodzi do trwałego oszpecenia albo silnej traumy.

Czy po pogryzieniu można żądać renty?

Tak. Zgodnie z art. 444 § 2 k.c. renta może przysługiwać, jeżeli poszkodowany całkowicie lub częściowo utracił zdolność do pracy zarobkowej, zwiększyły się jego potrzeby albo zmniejszyły się widoki powodzenia na przyszłość.

Renta może zatem pokrywać regularne koszty leczenia, rehabilitacji, opieki i pomocy psychologicznej albo wyrównywać długotrwałą utratę dochodów. W przypadku rozległych obrażeń i trwałych następstw nie należy ograniczać roszczenia wyłącznie do jednorazowego zwrotu dotychczas poniesionych wydatków.

Pogryzienie dziecka przez psa.

Sprawy dotyczące dzieci wymagają szczególnej uwagi. Dziecko może intensywniej przeżywać sam atak, badania, szycie ran i kolejne zabiegi. Blizny mogą zmieniać się wraz ze wzrostem, a skutki psychiczne – w tym lęk przed wychodzeniem z domu lub kontaktem ze zwierzętami – ujawnić się dopiero po pewnym czasie.

Dlatego dokumentacja nie powinna ograniczać się do pierwszej wizyty na szpitalnym oddziale ratunkowym. W razie niepokojących objawów warto skonsultować dziecko z psychologiem lub psychiatrą dziecięcym oraz dokumentować dalszy przebieg leczenia. Roszczenia małoletniego są dochodzone przez jego przedstawiciela ustawowego, a przepisy przewidują dla szkód na osobie małoletniego szczególną ochronę przed przedawnieniem.

Co zrobić bezpośrednio po pogryzieniu przez psa?

Pierwszeństwo ma zdrowie. Ranę należy odpowiednio zabezpieczyć i możliwie szybko skonsultować z lekarzem. Specjalista oceni między innymi ryzyko zakażenia, potrzebę szczepienia przeciw tężcowi oraz konieczność wdrożenia profilaktyki przeciw wściekliźnie.

Równolegle warto zabezpieczyć dowody. Po pogryzieniu należy, o ile pozwala na to stan poszkodowanego:

1. wykonać zdjęcia ran bezpośrednio po zdarzeniu oraz na kolejnych etapach gojenia;
2. sfotografować miejsce ataku, psa i ewentualne uszkodzenia ogrodzenia;
3. ustalić dane osoby odpowiedzialnej za zwierzę oraz dane świadków;
4. sprawdzić, czy zdarzenie zarejestrowała kamera monitoringu;
5. wezwać Policję albo straż miejską, szczególnie gdy opiekun psa odmawia podania danych, oddala się lub kwestionuje przebieg zdarzenia;
6. zachować pełną dokumentację medyczną, recepty, zalecenia i wyniki badań;
7. gromadzić rachunki, faktury, bilety i potwierdzenia zapłaty;
8. zabezpieczyć dokumenty potwierdzające nieobecność w pracy oraz wysokość utraconego dochodu;
9. zapisać własny opis zdarzenia, zanim szczegóły zatrą się w pamięci.

Notatka Policji nie jest warunkiem dochodzenia roszczeń cywilnych, ale może mieć istotną wartość dowodową. Postępowanie karne lub w sprawie o wykroczenie również nie musi się zakończyć, zanim poszkodowany wystąpi z roszczeniem cywilnym.

Czy odszkodowanie może wypłacić ubezpieczyciel?

Osoba odpowiedzialna za psa może posiadać ubezpieczenie OC w życiu prywatnym, często oferowane jako element polisy mieszkaniowej. Jeżeli zakres umowy obejmuje szkody wyrządzone przez zwierzęta domowe i nie zachodzi wyłączenie odpowiedzialności, roszczenie może zostać zgłoszone do ubezpieczyciela.

Art. 822 § 4 k.c. pozwala osobie poszkodowanej dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Nie oznacza to jednak, że każda polisa automatycznie obejmuje każde pogryzienie. Konieczna jest analiza zakresu ochrony, sumy ubezpieczenia i postanowień umowy.

Brak polisy nie zwalnia osoby odpowiedzialnej za psa z obowiązku naprawienia szkody. W takim przypadku roszczenia kieruje się bezpośrednio do niej.

Jak dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia?

Pierwszym etapem jest zwykle pisemne wezwanie do zapłaty skierowane do osoby odpowiedzialnej albo zgłoszenie szkody ubezpieczycielowi. Pismo powinno opisywać przebieg zdarzenia, wskazywać podstawę odpowiedzialności, przedstawiać obrażenia i ich skutki, wymieniać dowody oraz określać dochodzone kwoty.

Do zgłoszenia warto dołączyć dokumentację medyczną, zdjęcia, rachunki, dane świadków, dokumenty dotyczące utraconych dochodów oraz notatkę ze zgłoszenia zdarzenia służbom. Krzywda nie jest „widoczna na fakturze”, dlatego uzasadnienie zadośćuczynienia powinno przedstawiać konkretny wpływ pogryzienia na życie poszkodowanego.

Jeżeli odpowiedzialny lub ubezpieczyciel odmawia zapłaty albo proponuje kwotę nieadekwatną do rozmiaru szkody i krzywdy, roszczeń można dochodzić przed sądem. W toku postępowania przydatna bywa opinia biegłego lekarza, a przy skutkach psychicznych także biegłego psychologa lub psychiatry.

Czy zachowanie poszkodowanego może obniżyć świadczenie?

Może, ale nie dzieje się to automatycznie. Zgodnie z art. 362 k.c., jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania albo zwiększenia szkody, należne świadczenie może zostać odpowiednio zmniejszone, stosownie do okoliczności i stopnia winy obu stron.

Osoba odpowiedzialna lub jej ubezpieczyciel mogą przykładowo twierdzić, że poszkodowany drażnił zwierzę, wszedł bez zezwolenia na wyraźnie oznakowany, zamknięty teren albo zignorował jednoznaczne ostrzeżenia. Samo podniesienie takiego zarzutu nie przesądza jednak o przyczynieniu. Konieczne jest wykazanie konkretnego zachowania poszkodowanego i jego związku ze zdarzeniem lub rozmiarem szkody.

Przedawnienie roszczeń po pogryzieniu przez psa.

Zasadniczo roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się po trzech latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł dowiedzieć się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. W przypadku szkody na osobie termin nie może skończyć się wcześniej niż po trzech latach od uzyskania tej wiedzy.

Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, termin może wynosić 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa. Dla roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie przedawnienie nie może zakończyć się wcześniej niż po dwóch latach od uzyskania pełnoletności. Reguły te wynikają z art. 442¹ k.c.

Ustalenie właściwego terminu może zależeć od okoliczności konkretnej sprawy. Nie warto więc odkładać zabezpieczenia dowodów ani zgłoszenia roszczenia. Pamięć świadków blednie szybciej niż paragrafy, a monitoring często znika jeszcze szybciej.

Ile wynosi odszkodowanie za pogryzienie przez psa?

Nie da się rzetelnie określić należnej kwoty wyłącznie na podstawie informacji, że doszło do pogryzienia. Wysokość odszkodowania zależy od rzeczywistej wartości kosztów i utraconych korzyści. Zadośćuczynienie wymaga natomiast oceny całokształtu cierpień fizycznych i psychicznych oraz wpływu zdarzenia na życie poszkodowanego.

Znaczenie mają między innymi dokumentacja medyczna, zdjęcia blizn, czas leczenia, potrzeba rehabilitacji, opinie specjalistów i trwałość następstw. Dlatego przed zawarciem ugody należy sprawdzić, czy proponowana suma obejmuje wszystkie obecne i możliwe do przewidzenia skutki zdarzenia. Szybka wypłata nie zawsze oznacza pełną rekompensatę.

Pomoc kancelarii w sprawie o pogryzienie przez psa.

Prawidłowe przygotowanie roszczenia wymaga ustalenia osoby odpowiedzialnej, zgromadzenia dowodów, rozróżnienia szkody majątkowej od krzywdy oraz oceny obecnych i przyszłych następstw zdrowotnych.

Nasza kancelaria pomaga poszkodowanym między innymi w:

• analizie podstaw odpowiedzialności;
• ustaleniu możliwego zakresu roszczeń;
• przygotowaniu wezwania do zapłaty lub zgłoszenia szkody;
• prowadzeniu negocjacji z osobą odpowiedzialną i ubezpieczycielem;
• ocenie propozycji ugody;
• dochodzeniu odszkodowania, zadośćuczynienia i renty przed sądem.

Jeżeli Ty lub Twoje dziecko zostaliście pogryzieni przez psa, skontaktuj się z kancelarią. Analiza dokumentacji pozwoli ocenić, jakie świadczenia mogą przysługiwać i jakie działania należy podjąć, aby skutecznie zabezpieczyć roszczenia.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy właściciel psa zawsze odpowiada za pogryzienie?

Odpowiedzialność ponosi co do zasady osoba, która psa chowa lub się nim posługuje. Nie zawsze będzie nią formalny właściciel. Osoba ta może próbować uwolnić się od odpowiedzialności, wykazując brak winy własnej oraz osób, za które odpowiada.

Czy można uzyskać zadośćuczynienie, jeśli rana nie była duża?

Tak. Wielkość rany nie jest jedynym kryterium. Znaczenie mają również ból, czas leczenia, umiejscowienie blizny, skutki psychiczne i wpływ zdarzenia na codzienne życie.

Czy brak zgłoszenia zdarzenia Policji wyklucza odszkodowanie?

Nie. Notatka Policji może być ważnym dowodem, ale nie jest bezwzględnym warunkiem odpowiedzialności cywilnej. Zdarzenie można wykazywać także dokumentacją medyczną, zdjęciami, nagraniami i zeznaniami świadków.

Czy za pogryzienie przez psa można otrzymać odszkodowanie z polisy mieszkaniowej jego opiekuna?

Tak, jeżeli polisa obejmuje OC w życiu prywatnym oraz szkody wyrządzane przez zwierzęta domowe. Zakres ochrony należy sprawdzić w warunkach konkretnej umowy.

Jak długo można dochodzić roszczeń?

Najczęściej termin wynosi trzy lata od uzyskania wiedzy o szkodzie i osobie odpowiedzialnej. W szczególnych przypadkach, zwłaszcza gdy szkoda wynika z przestępstwa albo poszkodowany jest małoletni, obowiązują inne terminy.

☎️ Zapraszamy na konsultacje do kancelarii.